Antaŭ la ŝipkluzo de Shaobo, proksime de Yangzhou, kargoŝipoj atendas sian vicon. Kiam la pordoj de la kluzo malfermiĝas, ili eniras malrapide. Poste la akvonivelo ŝanĝiĝas, kaj la ŝipoj povas daŭrigi la vojon. La sceno estas tre praktika: ne temas pri ceremonia boato nek pri historia rekonstruo, sed pri ordinara transporto. Tio estas bona komenco por kompreni la Grandan Kanalon de Ĉinio hodiaŭ. En muzeo oni povas vidi mapojn, ceramikaĵojn kaj malnovajn dokumentojn. Ĉe Shaobo oni vidas ion alian: la kanalo ankoraŭ funkcias. Ĝi ne havas la saman ekonomian rolon kiel en la imperia epoko, sed ĝi restas parto de transporto, akvomastrumado kaj urba vivo.

Vizitantoj spertas tridimensian prezenton en la Muzeo de la Granda Kanalo de Ĉinio.

Dum mia vizito tra Yangzhou, Shaoxing kaj Ningbo, la kanalo aperis ne kiel unu longa kaj unuforma akvovojo, sed kiel serio de malsamaj lokoj. En unu loko ĝi estas ŝipkluzo. En alia, restarigita riverbordo. Aliloke, ĝi estas parto de malnova kvartalo, de loka vino aŭ de vespera boatvojaĝo. Tial la demando ne estas nur, kiel oni konservas antikvan kanalon. Pli grava demando estas: kiel akvovojo el la pasinteco povas resti grava por homoj, kiuj vivas apud ĝi nun?

Kial necesis nord-suda akvovojo?

Multaj grandaj riveroj de Ĉinio, ekzemple Jangzio, Flava Rivero kaj Huaihe-rivero, fluas plejparte de okcidento al oriento. Sed dum pluraj historiaj periodoj la politikaj kaj militaj centroj de la lando situis en la nordo, dum multaj agrikulturaj kaj metiaj regionoj troviĝis pli sude. Estis do bezono ligi la regionojn per nord-suda akvovojo.

La Granda Kanalo konsistas el tri ĉefaj sistemoj: la Sui-Tang-a Kanalo, la Pekin-Hangzhou-a Kanalo kaj la Zhedong-a Kanalo. Kune ili longas ĉirkaŭ 3 200 kilometrojn. La unuaj sekcioj estis fosataj antaŭ pli ol 2 500 jaroj, kaj poste diversaj dinastioj pligrandigis, kunligis aŭ ŝanĝis la itinerojn. La kanalo servis por transporti grenon, salon, silkon, teon, konstrumaterialojn kaj aliajn varojn. Ĝi helpis provizi la nordajn urbojn kaj la administrajn centrojn. Sed ankaŭ homoj, metioj, manĝkutimoj kaj artaj tradicioj moviĝis laŭ la akvovojoj. Multaj urboj ĉe la kanalo kreskis danke al komerco kaj al la alveno de homoj el aliaj regionoj.

Tamen la konstruado de la kanalo ne estis simpla historio pri homa venko super la naturo. Homoj fosis kaj rektigis akvovojojn, sed ili devis samtempe alfronti akvonivelajn diferencojn, sedimenton, inundojn kaj la interagon kun naturaj riveroj. La akvo devigis ilin adapti siajn metodojn.

Shaobo: tekniko, kiu ankoraŭ funkcias

La ŝipkluzo de Shaobo montras tiun adaptiĝon tre konkrete. La kluzo ebligas al ŝipoj pasi inter partoj de la kanalo kun malsamaj akvoniveloj. Sen tia sistemo, multaj varŝipoj ne povus navigi sekure kaj regule. Laŭ datumoj publikigitaj de la administrado de la ŝipkluzo, pli ol 147 milionoj da tunoj da varoj pasis tra Shaobo en la unua duono de 2025. Inter ili estis karbo, sterkaĵoj, ŝtalo kaj aliaj amasaj varoj. Fervojoj kaj ŝoseoj nun portas grandan parton de la trafiko, sed por multaj pezaj varoj akvotransporto ankoraŭ restas konkurenciva.

La ŝipkluzo de Shaobo en Yangzhou

La kluzo ankaŭ memorigas, ke akvovojo bezonas konstantan prizorgadon. Oni devas kontroli la akvonivelon, forigi sedimenton, ripari instalaĵojn kaj kunordigi navigadon kun aliaj akvouzoj. Tio estas laboro malpli videbla ol muzeo aŭ festa programo, sed ĝi estas necesa por ke la kanalo restu funkcianta. La celo ne estas forigi ĉiujn diferencojn de akvonivelo aŭ devigi la riveron konduti kiel rekta vojo. La kluzo estas rimedo por trakti tiujn diferencojn. Ĝi akceptas, ke la akvo havas proprajn kondiĉojn, kaj kreas manieron labori kun ili.

Sanwan: de industria bordo al publika spaco

En Yangzhou, Sanwan montras alian flankon de la hodiaŭa kanalo. Nun la areo estas ekologia kaj kultura parko kun arboj, pontoj, biciklaj vojoj kaj promenaj spacoj. Ĉe la akvo oni vidas homojn kurantajn, promenantajn aŭ ripozantajn. En la parko situas ankaŭ la Muzeo de la Granda Kanalo de Ĉinio.

Sed Sanwan ne ĉiam aspektis tiel. Antaŭe, la areo iam estis granda kemia industria zono. Fabrikoj situis ĉe la kanalo, ĉar la akvovojo faciligis la transporton de krudmaterialoj kaj produktoj. Samtempe ili poluis aeron kaj akvon. La riverbordo estis ĉefe industria spaco, ne loko por la loĝantoj. Poste partoj de la industrio estis translokitaj, kaj la nova industria zono ricevis pli modernajn sistemojn por trakti rubakvon kaj ellasojn. En Sanwan oni purigis la akvon, plantis arbojn kaj malfermis la bordojn al la publiko. Dum mia vizito, la akvo, la verdaj spacoj kaj la publikaj instalaĵoj estis bone prizorgataj. La ŝanĝo estas videbla en la maniero, laŭ kiu homoj uzas la parkon.

Pejzaĝo de la Ekologia kaj Kultura Parko Sanwan en Yangzhou

Tiu transformo ne temas nur pri beligo de riverbordo. Ĝi montras ŝanĝon en la maniero rigardi la kanalon: de transporta rimedo por fabrikoj al komuna urba spaco. Loĝantoj povas bicikli, ekzerci kaj pasigi tempon ĉe la akvo. La muzeo aldonas historian dimension al tiu loko. Ĝi malfermiĝis en 2021 kaj ricevis pli ol dek milionojn da vizitantoj dum siaj unuaj tri jaroj. Pli grava ol tiu nombro estas la ligo inter la ekspozicioj kaj la ĉirkaŭa parko. Vizitanto povas lerni pri malnova grena transporto kaj ŝipkluzoj, poste vidi kiel la kanalo rilatas al la hodiaŭaj demandoj pri medio kaj urba spaco.

Shaoxing: kulturo ĉe la akvo

En Shaoxing, la Zhedong-a Kanalo havas alian ritmon. La akvovojoj kuras inter malnovaj domoj, ŝtonaj pontoj kaj mallarĝaj stratoj. Ĉi tie la kanalo ne ĉiam aperas kiel larĝa itinero por pezaj varŝipoj. Ĝi estas parto de la urba pejzaĝo kaj de la ĉiutaga moviĝo de homoj. La regiono estas konata pro huangjiu, loka rizvino. Ĝia produktado dependas de akvo, rizo, klimato kaj tradiciaj teknikoj. En la pasinteco la kanalo helpis transporti materialojn kaj produktojn. Hodiaŭ huangjiu restas loka produkto, sed ankaŭ parto de la maniero, per kiu Shaoxing prezentas sian historion al vizitantoj.

Huangjiu-urbeto en Shaoxing

Dum vespera boatvojaĝo kaj prezentado, titolita Xunmeng Shaoxing, la bordoj fariĝis scenejo. Lumaj projekciadoj kaj mallongaj teatraj scenoj rakontas popolajn historiojn. Elementoj de Yueju, tradicia opero de Zhejiang, aperas en la kultura programo. Tiaj aranĝoj helpas vizitantojn sperti la urbon per akvo, anstataŭ rigardi la kanalon nur de malproksime. Ili ankaŭ subtenas la turisman ekonomion de la urbo. Boatistoj, artistoj, teknikistoj, lokaj vendistoj, restoracioj kaj malgrandaj entreprenoj povas ricevi novajn laborŝancojn pro kulturaj programoj kaj vizitantoj. La prezento de huangjiu, Yueju kaj aliaj lokaj tradicioj samtempe donas al tiuj praktikoj novan publikiĝon.

La nokta prezentado Xunmeng Shaoxing sur la akvo en Shaoxing

Turismo ne nepre kontraŭas konservadon. Kiam ĝi estas ligita kun la loka kulturo kaj kun la ĉiutaga vivo de la kvartaloj, ĝi povas helpi konservi la malnovajn metiojn kaj krei enspezojn por la loĝantoj. La bone prizorgataj akvobordoj kaj publikaj spacoj, kiujn ni vidis en Shaoxing, montras, ke kultura uzo kaj media protekto povas kuniĝi en agrabla urba medio.

Ningbo: kie la kanalo renkontas la maron

Ningbo aldonas ankoraŭ unu dimension al la historio de la kanalo. Ĉi tie la Zhedong-a Kanalo ne estas nur interna akvovojo. Ĝi ligas la urbojn de Zhejiang kun la maro kaj, per la haveno de Ningbo, kun pli vasta reto de maraj komercaj vojoj. La vizito al la konstruaĵo Qing'an-a Gilddomo helpis kompreni tiun rilaton. La historia konstruaĵo konservas memorojn pri komercistoj kaj ŝipistoj, por kiuj la akvo estis rimedo por atingi aliajn regionojn kaj landojn. En Ningbo, la Granda Kanalo renkontas la historion de la mara Silka Vojo. Tiu ekzemplo kompletigas la bildon el Yangzhou kaj Shaoxing. En Shaobo oni vidas funkciantan transportan sistemon. En Sanwan oni vidas la transformon de industria bordo en publikan spacon. En Shaoxing oni vidas la ligon inter akvo, loka kulturo kaj turismo. Ningbo memorigas, ke interna akvovojo povas ankaŭ esti komenco de pli vasta mara konekto.

La plaĝo ĉe Yongjiang en Ningbo

Akvovojo, kiu daŭre ŝanĝiĝas

La kvar lokoj montras, ke la Granda Kanalo ne restas grava pro sia aĝo aŭ pro sia statuso de monda heredaĵo sole. Ĝi restas parto de urboj, ĉar ĝi ankoraŭ havas malsamajn funkciojn: transporto, ripozo, kulturo, turismo kaj memoro pri komercaj ligoj. Pro tio protekti la kanalon ne signifas frostigi ĝin en ĝia pasinta stato. Ĝi devas esti prizorgata kaj uzata, kun respekto al akvo, historiaj kvartaloj kaj loka vivo. Kiam la pordoj de la ŝipkluzo en Shaobo malfermiĝas, la ŝipoj denove moviĝas. La sceno ne estas monumenta. Ĝi estas parto de ordinara tago -- kaj eble ĝuste tio montras plej klare, ke la Granda Kanalo ankoraŭ fluas tra la vivo de la urboj apud ĝi.

Verkis kaj fotis: Bui Hai Mung

Facebook: Ĉina Fokuso / China Focus - Esperanto

Twitter: El Popola Chinio

WeChat: Skani la du-dimensian kodon por legi EPĈ en WeChat