Aprilo en Ĉinio havas tre apartan etoson, ne nur pro la florantaj arboj, sed ankaŭ pro "sezono de legado", kiu disvastiĝas tra urboj kaj kamparoj. Dum la Semajno de Tutlanda Legado, publikaj bibliotekoj ricevas pli da vizitantoj, librovendejoj organizas kulturajn eventojn, kaj en metrooj aŭ busoj, homoj kun libroj fariĝis oftaj vidaĵoj. En 2026 ĉi tiu tendenco atingis gravan mejloŝtonon: La Regularo pri Antaŭenigo de Tutlanda Legado oficiale ekvalidis. Por la unua fojo, la instigo al legado ne restas nur socia movado, sed funkcias kiel parto de nacia jura kadro – paŝo malofte vidata en multaj aliaj landoj.

Laŭ Nacia Enketo pri Legado publikigita en 2025 de la Ĉina Akademio pri Gazetaro kaj Eldonado, ĉirkaŭ 82% de plenkreskuloj en Ĉinio havas legkutimon, kun mezkvanto de pli ol 8 libroj jare. Rimarkinde, ĉirkaŭ 80% de la loĝantaro legas per ciferecaj aparatoj – alta proporcio kompare kun la mondo, montrante la kreskantan rolon de moveblaj platformoj en legkulturo.

En la Nacia Biblioteko de Ĉinio

Por eksterlandano kiel mi, la scenoj komence estis surprizaj. Mi ankoraŭ memoras mian unuan viziton al la Nacia Biblioteko de Ĉinio: Impresis min ne nur la grandeco, sed ankaŭ la granda nombro de legantoj de ĉiuj aĝoj. La grava punkto ne estas nur la kvanto de libroj aŭ la spaco, sed ke ĉi tiu loko funkcias kiel natura parto de urba vivo, kie legado ne estas apartigita de la moderna ritmo.

Tio kondukas min al la demando: Kio formas la unikan karakteron de la ĉina legkulturo? Kaj kompare kun aliaj landoj, precipe en okcidento, kiuj diferencoj vere elstaras?

Legado kiel vojo de morala memkultivado

En la ĉina tradicio, legado longe servas al memkulturado de la animo kaj moralo. La filozofo de Zhu Xi (1130-1200) emfazis, ke la celo de legado estas "iĝi bona homo, ne riĉa homo", serĉi moralecon anstataŭ famon kaj profiton. Tiu vidpunkto igas legadon interna spirita bezono, ne nur praktika ilo. En Eŭropo kaj Nord-Ameriko legado ofte estas instigata kiel rimedo por evoluigi kritikan pensadon, plilarĝigi fakajn sciojn, aŭ simple por ripozi kaj distriĝi. Tamen ankaŭ en Eŭropo ekzistas longa tradicio de legado kiel formo de spirita kultivado – ekde la sankta praktiko lectio divina en mezepokaj monaĥejoj ĝis la influo de stoikismo kaj la filozofio de Immanuel Kant (1724-1804). La ĉefa diferenco verŝajne kuŝas en tio, ke dum la moderna okcidenta tradicio (ekde la Klerismo en la 17-a jarcento) emfazas legadon kiel ilon por individua esploro kaj kritiko, la klasika ĉina tradicio vidas legadon kiel manieron integriĝi en jam formitan moralan kaj socian ordon.

En la Nacia Biblioteko de Ĉinio

De individuo al socio: Legado havas vastan socian signifon

Alia grava trajto estas la ligo inter persona legado kaj la estonteco de la lando. La fama diraĵo de Gu Yanwu (1613-1682) – "la prospero aŭ falo de la lando estas respondeco de ĉiu homo" – profunde influis la legkonscion de multaj generacioj en Ĉinio. En la moderna epoko, la slogano "legi por la prospero de Ĉinio" ligis legadon kun la celo de nacia renaskiĝo.

Tiu spirito daŭre speguliĝas en nunaj politikoj. La regularo de 2026 ne nur celas plivastigi aliron al libroj, sed ankaŭ emfazas la plibonigon de "kultura nivelo kaj civitana kvalito". Kompare, estas malofte, ke ŝtato enkondukas apartan leĝon pri legado. En Usono kaj Eŭropo, la antaŭenigo de legkulturo plej ofte estas tasko de publikaj bibliotekaj retoj kaj sociaj organizoj, la rolo de la ŝtato restas grava, sed pli subtena kaj malcentralizita. Tio ne signifas, ke unu modelo estas pli bona ol la alia, sed montras du malsamajn alirojn: Unu emfazas nacian kunordigon, la alia la spontanecon de la komunumo.

En la Nacia Biblioteko de Ĉinio

"Unueco de scio kaj ago": De kompreno al praktiko

La ideo de "unueco de scio kaj ago" de Wang Yangming (1472-1529) diras, ke kompreno ne povas esti apartigita de praktiko. En okcidenta edukfilozofio John Dewey (1859-1952) ankaŭ substrekis "lernado per farado". Tamen ekzistas interesa diferenco: Dewey emfazas eksperimentadon, problem-solvadon kaj kapablojn, dum la tradicio de Wang Yangming pli fokusas al moralo kaj interna transformo. Hodiaŭ, malgraŭ la cifereca epoko, tiu kerna valoro restas. La regularo de 2026 reflektas tion per emfazo al "kvalito de publikigado" kaj "altkvalita cifereca legado". Ne la kvanto, sed la kvalito de libroj kaj la maniero legi estas konsiderataj plej gravaj.

Legante librojn dum terkultivado

Eble la plej unika trajto de la ĉina legkulturo estas la tradicio "samtempe labori sur la kampo kaj legi librojn". La bildo de kamparanoj, kiuj laboris en suntagoj kaj legis librojn dum pluvtagoj, montris, ke legado ne estis nur privilegio de intelektuloj, sed enradikiĝis en la vivoj de ordinaraj homoj dum miloj da jaroj. La konservado de tia idealo dum jarcentoj eble kontribuis al la popularigo de la legkulturo en modernaj tempoj. La ekzisto mem de tia idealo kreis unikan kulturan fundamenton: Legado estis estimata eĉ en malriĉaj familioj, kaj la sistemo de imperiaj ekzamenoj estis vidata kiel ĉefa vojo al socia leviĝo. Tio montras, ke legado en Ĉinio ne estis nur praktiko, sed kultura idealo, kiu superis sociajn limojn. En multaj okcidentaj landoj, precipe dum la antaŭindustria periodo, legado estis ĉefe limigita al la aristokrataro, pastraro kaj komercistoj. Nur dum la Klerismo en la 17-a jarcento kaj la disvolviĝo de universala edukado la legkulturo vere disvastiĝis inter la amasoj.

Biblioteko de Pekino

Legspacoj inter ŝtato kaj socio

Jam en la Okcidenta Han-dinastio,  Huaishi-merkato apud la Imperia Akademio estis loko, kie studentoj kunvenis por interŝanĝi librojn. Poste aperis retoj de librovendejoj kaj privataj bibliotekoj kun spirito de malfermo al la publiko, same kiel familiaj "bibliotekoj" servantaj lokajn komunumojn. Hodiaŭ, krom publikaj bibliotekoj, kune ekzistas kaj evoluas urbaj legĉambroj, sendependaj librovendejoj kaj ciferecaj legplatformoj. Kompare kun Eŭropo kaj Nord-Ameriko, kie publikaj bibliotekoj ludas centran rolon (subtenataj de organizoj kiel UNESKO), en Ĉinio la kombino de ŝtata gvidado kaj socia partopreno kreas legspacon samtempe unuigitan kaj tre dinamikan.

Ampleksa atento kaj defioj en la cifereca epoko

Unu el la elstaraj trajtoj de la regularo de 2026 estas ĝia emfazo al egaleco por ĉiuj civitanoj. Ne nur en grandaj urboj, sed ankaŭ en kamparaj regionoj, ĝi celas redukti la malegalecon en aliro al libroj. Krome, la regularo speciale konsideras vundeblajn grupojn: Konstruo de alireblaj instalaĵoj por handikapuloj, plibonigo de servoj por maljunuloj, kaj evoluigo de legplanoj por junuloj. Tio reflektas profundan humanisman vidpunkton: Legkulturo ne apartenas nur al la plimulto, sed devas inkluzivi ankaŭ tiujn kun malpli da rimedoj.

Kompreneble, la efektivigo de tiu politiko alfrontas defiojn, kiel malegala distribuado de rimedoj inter regionoj, aŭ la demando kiel instigi daŭran kaj libervolan legkutimon. Finfine, legado devas veni el interna bezono de ĉiu individuo. Tiuj demandoj estas aktive diskutataj de politikfarantoj kaj la socio, kaj ili instigos plibonigon de la sistemo por antaŭenigi legkulturon.

Biblioteko de la Centra Universitato pri Financo kaj Ekonomiko

Samtempe, kiel en multaj aliaj landoj, la ĉina legkulturo estas forte influita de la cifereca medio. La disvastiĝo de mallongaj enhavoj, videaĵoj kaj sociaj retejoj prezentas gravan defion al profunda legado. En tiu kunteksto, la emfazo al "enhava kvalito" kaj "profunda legado" en la politiko de 2026 povas esti vidata kiel respondo al tutmondaj ŝanĝoj. Sed restas grava demando: Ĉu regularo povas krei profundan legkutimon, kiam la cifereca medio estas desegnita por kapti kaj distri atenton? Tio estas demando ne nur por Ĉinio, sed ankaŭ por ĉiuj modernaj socioj.

Kvankam legkulturo varias inter landoj laŭ historiaj kaj sociaj kondiĉoj, ekzistas universala vero: Legado restas esenca vojo por kompreni la mondon kaj evoluigi sin mem. La vojo de Ĉinio – de la idealo "legante librojn dum terkultivado" ĝis moderna institucia politiko – donas interesan ekzemplon. Ĝi ne nepre estas modelo por imiti, sed invito al dialogo inter malsamaj kulturoj pri la rolo de legado en la nuntempa mondo.

Verkis kaj fotis: Bui Hai Mung

Facebook: Ĉina Fokuso / China Focus - Esperanto

Twitter: El Popola Chinio

WeChat: Skani la du-dimensian kodon por legi EPĈ en WeChat